KAMIENIE SZLACHETNE
Diament - minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Nazwa pochodzi od gr. adamantos, łac. diamentu, co oznacza "niepokonany, niezniszczalny" i nawiązuje do wyjątkowej twardości tego minerału. Jest najtwardszą znaną substancją z występujących w przyrodzie. Francuski chemik Antoine Lavoisier po raz pierwszy diament spalił pod szklanym kloszem używając promieni słonecznych skupionych soczewką Udowodnił w ten sposób, że diament to czysty węgiel. Wiek najstarszych diamentów (odkrytych w Australii) szacuje się na 3 do 4,25 miliarda lat. Wartość diamentu zależy ściśle od jego czystości, koniunktury na rynku i wielu innych czynników. Dla ogólnych szacunków można jednak przyjąć, że diament o wadze 100 karatów jest warty około 850 tysięcy złotych. Stąd też Cullinan, największy znany dotychczas diament (3106 karatów) warty był (przed podzieleniem) około dwudziestu pięciu milionów złotych.
Szmaragd - jest odmianą berylu, minerału należącego do grupy krzemianów. Nazwa pochodzi od gr. smaragdos (a także łac. smaragdus - zielony), nawiązując do charakterystycznej, wywołanej domieszkami chromu i rzadziej wanadu, barwy tego minerału. Bardzo poszukiwany, wyjątkowo cenny kamień kolekcjonerski i jubilerski. Jest stosowany w jubilerstwie od czasów starożytnych. Największy szmaragd o wartości jubilerskiej wydobyto w Kolumbii, miał masę 7 025 ct. Z Brazylii pochodzi kryształ o ponad 10 cm długości i wadze 6 399 ct. Rekordowy kamień wydobyty na Uralu w Rosji ważył 1 438 ct.
Rubin - minerał z gromady tlenków, czerwona odmiana korundu (Al2O3). Jest minerałem rzadkim. Jeden z bardziej cenionych kamieni szlachetnych z uwagi na swoje ubarwienie, dużą twardość i brak łupliwości. Szczególnie poszukiwane są kamienie wykazujące asteryzm, powodowany igiełkowatymi wrostkami rutylu, które są niesłychanie rzadkie. Do wyjątkowych rzadkości należą kamienie wykazujące efekt kociego oka. Najbardziej poszukiwane są kryształy o barwie czerwonej z delikatnym niebieskim odcieniem (tzw. „czerwień krwi gołębiej”).
Szafir - bardzo twardy minerał z gromady tlenków – niebieska odmiana korundu. Jest minerałem rzadkim. Nazwa pochodzi od gr. sappheiros, co w starożytności oznaczała przede wszystkim lapis-lazuli. Grecka nazwa została zapewne przejęta z języków semickich (hebr. sappir). Barwa jego jest niebieska w odcieniach, ale spotykane są też szafiry o innych barwach: biały, bezbarwny (leukoszafir), jasnoróżowy, czerwonawy, pomarańczowoczerwony (paparadża tzw. hiacynt), purpurowy, fioletowy (ametyst wschodni), fioletowo-niebieski (szafir kaszmirski), zielony (szmaragd wschodni), jasnoniebieski (akwamaryn wschodni), szary, brunatny, czarny. Otrzymywany jest również syntetycznie, zaś domieszkowany tytanem jako ośrodek czynny nowoczesnych laserów. Najbardziej znanym szafirem jest 400-karatowy szafir - Blue Belle of Asia.
Topaz - minerał z gromady krzemianów, rozpowszechniony w wielu rejonach świata. Pod względem chemicznym topaz to zasadowy fluorokrzemian glinu. Nazwa pochodzi od gr. topazos → poszukiwać; także z sanskr. topas → ogień i nawiązuje do pomarańczowo-złotej barwy i blasku szlachetnych odmian tego minerału, choć występuje on również w postaci bezbarwnej Jest bardzo twardym, ciężkim i rzadko spotykanym minerałem. Często zawiera domieszki żelaza, chromu, wanadu, tytanu. Okazy niebieskie i żółtopomarańczowe wykazują niekiedy efekt kociego oka. Oprócz jubilerstwa i kolekcjonerstwa jest stosowany przy produkcji materiałów ogniotrwałych i ściernych.
Aleksandryt - rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu (tlenku glinu i berylu - Al2BeO4). Kamień został tak nazwany na cześć cara Aleksandra II w 1842 r. Został odkryty przypadkowo, w dolinie rzeki Tokowaja, w pobliżu Jekaterynburga na Uralu, podczas poszukiwania szmaragdów. Barwa na ogół żółta w odcieniach; rzadziej: żółtozielona, szara, brązowa, niebieskozielona, czy czerwona, zależnie od ilości domieszek żelaza, tytanu i chromu.
Akwamaryn - kamień szlachetny, stanowiący odmianę berylu (podobnie jak: szmaragd, heliodor, morganit). Nazwa pochodzi z łacińskiego aqua marina (woda morska), ze względu na niebieskozieloną barwę. Nazwę tę wprowadził Beotius de Boot w 1609. Kamień jubilerski o zabarwieniu od zielonawoniebieskiego do intensywnego błękitu. Szczególnie poszukiwane są kamienie niebieskie i masie powyżej 10 ct. Z tego powodu większość kamieni, po oszlifowaniu, poddawana jest ogrzewaniu, w czasie którego kamienie zielone lub zielononiebieskie zmieniają barwę na niebieską. W British Museum w Londynie jest przechowywany kryształ niebieskozielony w formie nieregularnego graniastosłupa, przezroczysty, o masie 110,2 kg.
Heliodor - minerał, złoto-żółta odmiana berylu
Granat - grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów, Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa granatus → granat, owoc granatu, co wskazuje na podobieństwo kamieni do ziaren owocu granatu. W grupie granatów można napotkać wszystkie odcienie barw z wyjątkiem barwy niebieskiej. Najczęściej spotykanymi są odcienie barwy pomarańczowoczerwonej, czerwonej i fioletowo-czerwonej, Wynika to z faktu, iż różne odmiany granatu domieszkowane są wieloma, różnymi metalami, jak na przykład: wapń, magnez, żelazo, glin, chrom, tytan, cyrkon, wanad. Część granatów wykazuje też znaczne zawartości sodu, itru i tytanu. Są przezroczyste, przeświecające. Niektóre kryształy wykazują specjalne efekty optyczne: asteryzm, efekt kociego oka.
Onyks - stanowi wartościową odmianę agatu o równoległym ułożeniu warstw, na przemian białej i czarnej. Nazwa pochodzi z greckiego onix i oznacza pazur (paznokieć, racica): nawiązuje do twardości, wyglądu i ostrych krawędzi tego minerału. Biało-czarny onyks jest często nazywany zwyczajnym, arabskim lub czarnym. Onyks występuje również w kolorze zielonym i białym. Przynależy do znaku Koziorożca. Znany już w starożytności. To właśnie onyksu najczęściej używano do wyrobu kamei i pieczęci. Obecnie wykonuje się z niego miniaturowe rzeźby i intaglia, szlifuje w formie paciorków. Jest doskonałym materiałem do inkrustacji. Stanowi kamień kolekcjonerski, a także jubilerski i ozdobny. Od czasów starożytnego Egiptu stosowano barwienie onyksu. Większość onyksów wytwarzano zanurzając agat w roztworze cukru, a następnie podgrzewając go w kwasie siarkowym, aby zwęglić cząsteczki cukru. Już w starożytności uważano onyks za kamień szczególnie szczęśliwy i właśnie z tego minerału wykonana była osobista pieczęć cesarza Chin (poddanym cesarza zabroniono posługiwać się tym samym kamieniem pod karą śmierci).
Opal - amorficzna substancja stanowiąca uwodniony dwutlenek krzemu (SiO2). Nazwa wywodzi się od gr. opallios (łac. opalus) → widzieć zmianę (barwy). Ze względu na obecność lub brak efektów optycznych opale dzielą się na opale szlachetne i opale zwyczajne. Barwa: biała, opal bezbarwny (hialit), lub o wielu barwach. Wartość kamieni zależy od ich wielkości, atrakcyjności zabarwienia lub wzoru barwnego, oraz tzw. gry barw (opalescencji). Efekt, który powoduje opalizację, polega na zjawisku załamania, rozszczepienia i odbicia światła na małych kulkach krzemionki znajdujących się wewnątrz mineraloidu. Za najcenniejsze i najbardziej poszukiwane uznaje się powszechnie opale czarne, ponieważ ciemne tło najlepiej uwidocznia barwne refleksy świetlne. Wadą opali jest ich duża wrażliwość na zmiany temperatury oraz postępujący stale proces dehydratacji, który może spowodować pękanie kamieni. Ze względu na dominującą barwę opale mogą być: mleczne, ogniste, niebieskie, pawiowe, zielone, złote i różowe. Wzmianki o jubilerskich opalach pojawiły się pod koniec istnienia starożytnej Grecji, kamień ten był dobrze znany Rzymianom, którzy importowali go z Indii i być może z rejonu Dacji - dzisiejszej Rumunii. Co najmniej od XI wieku działały kopalnie wyjątkowej klasy opali szlachetnych na terenie ówczesnych Węgier, a dzisiejszej Słowacji. Kopalnie te zresztą istniały aż do 1920, a wiele opali węgierskich zostało włączonych w skład klejnotów cesarskich Habsburgów przechowywanych do dziś w Wiedniu. Po wyczerpaniu się złóż indyjskich i węgierskich, odkryto nowe wielkie złoża w Meksyku (1857) i Australii (1849, w stanie Queensland), ale eksploatację w obu krajach złóż rozpoczęto dopiero pod koniec lat 70. XIX wieku. Największy nieoszlifowany okaz o nazwie Olimpiada Australii znajduje się w miejscowości Coober Pedy w Australii i ma 20 000 karatów. Konkurencją stają się opale sztuczne (czarne, mleczne, ogniste i miodowe) produkowane na bazie kwasu krzemowego, w wysokiej temperaturze i ciśnieniu.
Rubin - Rubiny, podobnie jak szafiry i inne podobne kamienie należą do grupy korundu (Al2 03). Korund to prosty tlenek glinu tworzący w warunkach naturalnych szereg tlenków złożonych. Jego przezroczyste odmiany są kamieniami jubilerskimi cenionymi niemal tak wysoko jak diament. Skład: Al - 53,2%; O - 46,8%; Nasycenie barwy rubinu zależy od domieszek: czerwoną barwę wywołuje tlenek chromu, purpurową - wanad, brunatno-czerwona - żelazo. Barwa: najrozmaitsze odcienie czerwieni - od różowawego po purpurowy lub brązowawo-czerwony o różnym stopniu nasycenia; niekiedy wielobarwny. Najbardziej poszukiwane są kryształy o barwie czerwonej z delikatnym niebieskim odcieniem (tzw. „czerwień krwi gołębiej”). Rozmieszczenie barw często jest nierównomierne; wykazuje niekiedy charakterystyczną strefowość.
KAMIENIE PÓŁSZLACHETNE
Ametyst – minerał, fioletowa, przezroczysta odmiana krystalicznej, kwarcowej krzemionki (SiO2). Nazwa pochodzi z greckiego i oznacza "trzeźwy" (a – nie, méthystos – pijany), bo według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych zabezpieczało pijącego przed upiciem się. Stanowi odmianę kwarcu o zabarwieniu fioletowym, purpurowym lub purpurowo fioletowym. Swoją barwę zawdzięcza obecności żelaza i promieniowaniu radioaktywnemu. Intensywność barwy można podwyższyć przez krótkotrwałe ogrzewanie. Długotrwałe ogrzewanie niszczy naturalne zabarwienie nieodwracalnie. W Polsce występuje w okolicach Lwówka Śląskiego i Kamiennej Góry oraz Krzeszowic, a także w Tatrach - w dolomicie. Najbardziej znane ametysty znajdują się w: Muzeum Brytyjskim w Londynie - oszlifowany kamień o wadze 343 karata oraz w Smithsonian Institut w Waszyngtonie - oszlifowany brazylijski kamień o wadze 1362 karata.
Jaspis - nazwa pochodzi od greckiego słowa iaspis - cętkowany kamień. Skała osadowa, zbita, drobnoziarnista, zbudowana z chalcedonu i kwarcu – występują one w zmiennych proporcjach. Zawiera różne minerały spełniające rolę domieszek są to głownie związki żelaza, manganu i magnezu: hematyt, goethyt, magnetyt, mangan, chloryty, aktynolit, epidot, zoisyt. Związki żelaza nadają jaspisom barwę brązową, żółtą, czerwoną lub zieloną. Pod względem chemicznym stanowi krzemionkę (SiO2), natomiast morfologicznie stanowi odmianę chalcedonu. Odmianami jaspisu są: basanit, jaspis agatowy, jaspis egipski znany jako kwarc niklowy kwarc niklowy), jaspis pejzażowy jaspis pasiasty - struktura warstwowa z szerszymi lub węższymi pasami, mookait, rogowiec, silex, unakit.
Agat (gr. agathos = dobry) - to minerał, wielobarwna, wstęgowa odmiana chalcedonu. Nazwa pochodzi od rzeki Achates (dzisiaj Dirillo) na południowej Sycylii we Włoszech, gdzie wydobywano go już w starożytności. Agaty zbudowane są z wielu różnokolorowych, naprzemianległych, (najczęściej bladych) warstw. Och barwa jest również mocno zróżnicowana - powodują ją bardzo drobne wrostki różnych minerałów np. chlorytów, hematytu, goethytu. Przeważają warstwy szare, różowawe i brunatne, rzadko występują żywsze barwy: czerwone, zielone, czarne. Stąd stosowane bardzo często sztuczne barwienie agatów. Najbardziej rozpowszechnione odmiany to przede wszystkim onyks, a także: agar forteczny, mszysty, obrazkowy, oczkowy, czy ognisty. W starożytności wykonywano z niego amulety i pieczęcie: pieczęcie babilońskie, perskie, sygnety rzymskie i greckie, kamee i gemmy, miniatury, ozdabiano nimi ołtarze, naczynia; brosze, wisiory wykonuje się do dnia dzisiejszego. Agat był używany do połowu pereł. Gdy chciano znaleźć perłę, spuszczano przywiązany na sznurze agat do morza. Wierzono, że perła przyciąga agat i wtedy wystarczyło już tylko płynąć za liną, by znaleźć miejsce ukrycia perły. Agat jest szczęśliwym kamieniem panny, a także uznawany za minerał biznesmenów.
Malachit - minerał z gromady węglanów. Należy do minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych na Ziemi. Nazwa pochodzi od greckiego malache (malwa) i malakos = miękki - aluzja do zielonej barwy minerału i jego niewielkiej twardości. Malachit występuje zwykle w postaci ciemnobrunatnych (czarnych) nacieków lub skupień nerkowatych. Jest kruchy, przeświecający. Często wykazuje budowę pasiastą, wstęgową lub słojową. Stosowany zwykle w postaci kaboszonów do wyrobu artystycznej biżuterii i ozdób. O atrakcyjności kamieni stanowi bogata, wzorzysta budowa wewnętrzna, dobrze widoczna po wypolerowaniu. Malachitu od starożytności używano do wyrobu kamei i gemm. W średniowieczu do ozdoby insygniów monarszych, relikwiarzy i ksiąg. W architekturze stosowany jako okładzina ścian, kolumn (między innymi świątynia Diany w Efezie oraz sala malachitowa w Ermitażu). W malarstwie malachitu używa się jako pigmentu, tzw. zieleń malachitowa. Malachit stosuje się również w sztuce zdobniczej i rzeźbiarstwie artystycznym, czego przykładem są wazy, lichtarze, zastawy stołowe i inne.
Bursztyn - (jantar, amber, elektrum (łac.), elektron (gr.)) – kopalna żywica drzew iglastych, a w rzadszych przypadkach żywicujących liściastych drzew z grupy bobowców. Znanych jest około 60 odmian (gatunków). Najstarsze z nich pochodzą z utworów dewońskich (stwierdzono je w Kanadzie); najmłodsze, niezaliczane zasadniczo do bursztynów są znajdowane w Ameryce Południowej, Afryce, Australii i Nowej Zelandii (tzw. kopal). Najbardziej ceniony w jubilerstwie bursztyn bałtycki, znany od pradziejów, po raz pierwszy włączony do wykazów mineralogicznych przez Breithaupta w XIX wieku, inaczej zwany jest sukcynitem. Inne żywice kopalne są spotykane: w Argentynie (ambryt), w Afryce, na Madagaskarze. W medycynie ludowej dym bursztynowych kadzidełek zabijał zarazki, a noszone na szyi korale zapobiegają bólom gardła i głowy oraz wzmacniają tarczycę. Współczesna litoterapia stosuje bursztyn jako nalewkę w leczeniu chorób tarczycy, gardła, przy chrypce i reumatyzmie.
Amazonit (synonim: kamień amazoński) - minerał z gromady krzemianów (krzemian potasu i glinu). Minerał, jest zieloną lub niebieskozieloną odmianą skalenia zwanego mikroklinem. Należy do grupy minerałów rzadkich. Zawdzięcza swoją nazwę legendarnej Amazonii, która swą nazwę wzięła od rzeki - Amazonki. Choć nazwa jego pochodzi od legendarnej Amazonii w prawdziwej Amazonii ten minerał nie występuje. Pierwotnie tą nazwą określano zielone jadeity. Szlifowany zazwyczaj w postaci kaboszonu.
Turkus (kalait) - minerał z grupy fosforanów (stanowi uwodniony fosforan miedzi i glinu). Należy do grupy minerałów rzadkich. Nazwa turkus wywodzi się od nazwy Turcji (turecki kamień), gdyż jego szlak handlowy wiódł niegdyś przez Turcję, natomiast nazwa kalait (gr. ładny kamień) została po raz pierwszy użyta przez pisarza rzymskiego Pliniusza Starszego i obecnie jest już prawie nieznana. Barwa: błękitna, niebieskozielona, jabłkowo-zielona, turkusowa. Występuje w Iranie, Tybecie, Rosji, Egipcie, niewielkie jego ilości można znaleźć na Dolnym Śląsku. Kamień wrażliwy. Pogorszenie barwy możliwe jest pod wpływem: światła, potu, olejów i kosmetyków, środków czystości oraz przesuszenia. Dlatego pierścionki z turkusami należy zdejmować do mycia rąk. Turkus służy do wyrobu artystycznej biżuterii, drobnej galanterii ozdobnej, inkrustacji, stosowany jest w jubilerstwie jubilerstwie zdobnictwie artystycznym.
INNE KAMIENIE I MINERAŁY
Aktynolit - minerał składający się z krzemianów wapnia, magnezu i żelaza. Barwa od jasno do ciemnozielonej, czarnozielona, czarna, niekiedy tworzy twardą, zbitą skałę zwaną nefrytem. Posiada szklisty połysk. Główne złoża znajdują się w USA i Tanzanii, występuje również w Polsce. Należy do minerałów łatwo łupiących się i trudnych do cięcia, dlatego rzadko jest stosowany w jubilerstwie.
Almandyn - minerał z grupy granatu, z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych. Nazwa pochodzi od Alabanda, dawnej nazwy miejscowości położonej w Azji Mniejszej, gdzie szlifowano najpiękniejsze okazy tych kamieni. Pod względem chemicznym stanowi krzemian żelaza i glinu. Barwa intensywnie czerwona (karbunkuł), fioletowo-czerwona, lub brązowo-czarna. Materiał jubilerski dający efekt asteryzmu.
Andaluzyt - minerał, polimorficzna odmiana krzemianu glinu. Barwa różowawa, czerwonawo-brązowa, różowo-czerwona, biała, biało-szara, żółtawa, zielonkawa. Połysk szklisty. Minerał trudno topliwy. Typowy składnik skał metamorficznych. Używany do wyrobu ceramiki szlachetnej oraz materiałów ogniotrwałych i kwasoodpornych. Największe okazy mają masę dochodząca do 100 ct. Z kamieniami oprawionymi należy obchodzić się z dużą ostrożnością. Kamienie cięte są w taki sposób, aby wykazywały różowe, prawie bezbarwne odcienie lub barwę zieloną w centrum, a zabarwienie brązowe na obrzeżu kamienia.
Awenturyn - wł. awenture - przypadek, stanowi ciemnozielona odmiana kwarcu. Nazywany również Kamieniem Słonecznym.(zwłaszcza jego czerwona odmiana). Nigdy nie występuje w formie dobrze wykształconych kryształów. Zawsze przybiera postać ziarnistych mas z bezbarwnego kwarcu, z nieregularnie rozmieszczonymi łuseczkami miki. Obecnie duże ilości awenturynu wytwarza się sztucznie - przez dodanie do szkła łusek miedzi.
Azuryt - minerał, który pod względem chemicznym stanowi zasadowy węglan miedzi. Nazwa pochodzi od perskiego lazhward, oznaczającego barwę niebieską. Oszlifowane kamienie są małe. Nadaje im się zazwyczaj szlif kaboszonowy. Nie szlifuje się dużych okazów, gdyż są tak ciemne, że prawie nieprzezroczyste.
Baryt - minerał z grupy siarczanów. Nazwa wywodzi się z greckiego baros - ciężki i jest związana z charakterystyczną dla barytu gęstością. Kolor: biały, szarawy, żółtawy do brunatnego, niebieski, zielony, czerwonawy. Stosowany głownie w celach dekoracyjnych.
Chalcedon - minerał, odmiana kwarcowej krzemionki (SiO2) o włóknistej strukturze. Nazwa pochodzi od miasta Chalcedon - położonego nad Bosforem w Azji Mniejszej i dotyczy właściwie tylko mlecznych lub opalizujących okazów. Tworzy wiele barwnych odmian o zastosowaniu gemmologicznym. Minerał pospolity, szeroko rozpowszechniony. Już niewielki wzrost temperatury lub dłużej działające promienie słoneczne mogą spowodować u niektórych odmian zmianę ich barwy z żółtej lub brązowej na czerwoną lub pomarańczową. Jest przeświecający, czasami przezroczysty. Do odmian chalcedonu należą między innymi: agat, agat mszysty, chryzopraz, heliotrop, karneol, onyks, sardonyks.
Chryzopraz (Prazer) - nazwa pochodzenia greckiego, wynikająca z połączenia słów chrysos - złoto i prasinos - zielonkawy. Ten przeświecający, soczyście zielony minerał jest najbardziej cenną odmianą chalcedonu. Barwa wywołana jest domieszką niklu. Charakterystyczna barwa ulega zmianie (wyblaknięciu) podczas ogrzewania lub długotrwałego naświetlenia promieniami słonecznymi. Ulubiony kamień Egipcjan, Greków, Rzymian, często oprawiany łącznie z lazurytem. Obecnie bardzo modny i chętnie stosowany w jubilerstwie, również do wyrobu cennej biżuterii, a także w atrakcyjnym połączeniu z drobnymi diamentami. Poszukiwane są kamienie niespękane, o intensywnej barwie zielonej. Często szlifuje się go w owalne płytki przeznaczone do broszek i kolczyków albo na koraliki.
Cyrkon - pospolity minerał z gromady krzemianów, stanowiący chemicznie ortokrzemian cyrkonu Nazwa pochodzi od perskiego zargun (zar → złoto, gun → barwa) → złocisty. Ma różne barwy: złocisto-brunatną, jasnożółtą, słomkowożółtą (jargon), jaskrawożółtą (melichrysos), różową, czerwoną, czerwono-pomarańczową (hiacynt), zieloną (beccaryt), fioletową, niebieską (starlit), niebieskozieloną, brunatną, czarną; bywa też bezbarwny (sparklit). Niekiedy wykazuje efekt kociego oka. Prawidłowo oszlifowane cyrkony dzięki bardzo dużej dyspersji są konkurencją dla diamentów. Trudność w uzyskaniu właściwego szlifu sprawia duża kruchość minerału.
Czaroit - minerał z grupy krzemianów. Jest minerałem o bardzo zmiennym składzie chemicznym. Jego skład chemiczny nie jest do końca znany. Co jakiś czas odnajduje się w nim inne pierwiastki mające mniejsze lub większe znaczenie w jego strukturze. Podawany w literaturze wzór chemiczny czaroitu nie jest wzorem w 100% dokładnym. Dlatego też powód barwy czaroitu nie jest do końca wyjaśniony. Czaroit ma barwę fioletowo-liliową w różnych odcieniach (fiołkowo-ametystowa). Rzadziej bywa biało-szary, złotawy, brunatny. Przeważnie wykazuje obecność nieregularnych, barwnych plam (białych, brunatno-pomarańczowych, brunatnych, żółtych, szarych i czarnych). Jak dotychczas jedyne stwierdzone miejsce wystąpienia tego minerału znajduje się w dorzeczu rzeki Czary we wschodniej Syberii (stąd nazwa minerału)
Fluoryt - minerał, fluorek wapnia, najczęściej występujący w żyłach z kruszcami cyny. Nazwa pochodzi od łac. fluctus → fala lub fluere → płynąć, z powodu wykorzystywania tego minerału w hutnictwie jako topnika oraz ze względu na stosunkowo niską temperaturę jego topnienia. W czystej formie jest bezbarwny; w przyrodzie jest zabarwiony na najróżniejsze kolory - od żółtego, różowego, zielonego i niebieskiego aż po czarny. Niekiedy wykazuje barwne wstęgowanie podobne do agatu. Światło ultrafioletowe powoduje we fluorycie zjawisko różowej fluorescencji (nazwa pochodzi od nazwy tego minerału).
Heliotrop - (nazywany kamieniem spokoju) minerał - odmiana chalcedonu, w której na ciemnozielonym tle widoczne są czerwone plamki tlenków żelaza. Nazwa pochodzi od greckich słów helios (słońce) i tropein (zmieniać barwę), ponieważ daje on czerwonawe refleksy podczas obracania po zanurzeniu w wodzie. Znany i wykorzystywany już w starożytności (wydobywano go głównie w Egipcie i na Cyprze). Stanowi atrakcyjny i poszukiwany, cenny kamień jubilerski, ozdobny i kolekcjonerski. Zwykle nadaje mu się szlif kaboszonowy, wytwarza paciorki. Jest doskonałym materiałem rzeźbiarskim.
Hematyt - (gr. haema (haima), krew; haimatites, krwisty; w nawiązaniu do czerwonej barwy tego minerału po jego sproszkowaniu) - pospolity minerał, tlenek żelaza. Z zewnątrz ma ciemną, srebrzysto-szarą barwę, zaś wewnątrz jest rdzawo-czerwony.
Howlit - minerał z grupy krzemianów, należy do grupy minerałów rzadkich. Barwa mlecznobiała, często poprzecinana czarnymi lub ciemnobrązowymi żyłkami. Nazwa pochodzi od nazwiska kanadyjskiego chemika i mineraloga H. Howa, który jako pierwszy opisał ten minerał I określił jego skład chemiczny (uwodniony borokrzemian wapnia)
Jadeit - minerał, krzemian sodu i glinu. Nazwa pochodzi od hiszpańskiej konkwisty. Żołnierze często nosili amulety wykonane z jadeitu. Nazywali go piedra de hijada (kamień lędźwiowy) albo piedra de los rinones (kamień wątrobiany), wierząc, że chroni przed dolegliwościami. Minerał o znacznej twardości, był ceniony przez wiele kultur np. w starożytnych Chinach, oraz przez społeczności wielkich, środkowo amerykańskich kultur prekolumbijskich: Tolteków, Olmeków, Majów, Azteków. Na przykład Majowie wkładali jadeitowe koraliki w usta zmarłych, aby w tym drugim, nieznanym świecie dawał im namiastkę serca. Z jadeitu wyrabiano ozdoby oraz ze względu na twardość - narzędzia i kosztowną broń. Barwa: biała, żółta, zielona, fioletowa. Jadeit bywa również bezbarwny
Nefryt - minerał o dużej twardości, który wczasach prehistorycznych można było jedynie szlifować. Był to proces niesłychanie żmudny i pracochłonny, co jeszcze bardziej zwiększało jego wartość. Zanim nauczono się obróbki żelaza, służył do wyrobu kamiennych narzędzi i broni. Większość wydobytych przez archeologów przedmiotów ma jednak znaczenie rytualne. W Chinach nefryt jest od wieków bardzo cennym kamieniem jubilersko-ozdobnym. Ma to oczywiście związek z bardzo długą tradycją obróbki nefrytu, który stał się symbolem państwowości chińskiej w zbliżony sposób, w jaki Polska może kojarzyć się z bursztynem. W okresie dynastii Zhou (drugie i pierwsze tysiąclecie p.n.e.) utworzono specjalny Urząd Nefrytowy, do którego obowiązków należało zbieranie najlepszych okazów i wyrobów nefrytowych oraz wyszukiwanie i zatrudnianie na dworze cesarskim najzdolniejszych rzeźbiarzy i jubilerów. Wiara w magiczne i lecznicze zdolności nefrytu przeniosła się z Chin na cały świat. Używano go przede wszystkim do wyrobu przedmiotów kultu religijnego i insygniów cesarskich. Nefryt w swoim chemicznym składzie zawiera oprócz krzemu również magnez, wapń i żelazo. Barwa: biała, ciemno-zielona do czarnej, rzadziej brunatna do czerwonawej.
Karneol (Karniol) - gemmologiczna nazwa czerwonej, półprzezroczystej odmiany chalcedonu. Nazwa pochodzi od łac. carnis → ciało, mięso. Jest brązowo-czerwoną, prześwięcającą lub nieprzezroczystą odmianą chalcedonu. Barwa: czerwona, koralowa, koralowo- czerwona, brązowo-koralowa, brązowa, Połysk - woskowy. Ponieważ karneol jest nieprzezroczysty, rzadko można w nim zobaczyć wtrącenia. Płynne wtrącenia w kształcie kropli nadają mu lśniący połysk. Stosowany w grawerstwie i jubilerstwie do wyrobu wisiorków, korali, gemm.
Kryształ górski (Kryształ skalny) - Nazwa pochodzi od greckiego słowa krystallos, pierwotnie znaczącego lód. Grecy uważali, że jest on kryształem lodu nadnaturalnie zamrożonym i przez bogów zesłanym na ziemię. Określenie kryształ stosowano przez stulecia tylko w odniesieniu do kryształu górskiego. Znane są kryształy górskie o masie wielu ton, lecz kamienie warte oszlifowania zdarzają się dość rzadko. Bezbarwny minerał o nieskazitelnej czystości i silnym połysku, co sprawiało, że był on często utożsamiany z diamentem; stąd wiele nazw nieprawidłowych jak: diament alaskański, bohemiński, islandzki, lub meksykański. Jest minerałem nadzwyczaj odpornym na działanie kwasów i zasad. Rozpuszcza się jedynie w kwasie fluorowodorowym.
Krzemień pasiasty - ozdobna odmiana krzemienia odznaczająca się koncentrycznym, mniej lub bardziej regularnym ułożeniem ciemnych i jasnych smug lub warstewek, często tworzących bardzo atrakcyjny wzór. Popularnie nazywany także polskim diamentem. Na świecie znane jest tylko jedno miejsce występowania krzemienia pasiastego - we wschodniej części województwa świętokrzyskiego na północ i wschód od Ostrowca Świętokrzyskiego. Posiada trzy ważne cechy kamienia jubilerskiego: rzadkość występowania, dekoracyjność i odpowiednią twardość.
Kwarc dymny - minerał, odmiana kwarcu. Nazwa pochodzi od dymnej barwy. Tworzy dobrze wykształcone kryształy o zabarwieniu od blado-beżowego przez barwę brązową do ciemnobrunatnej lub prawie czarnej. Ciemna barwa jest wynikiem oddziaływania na kwarc naturalnego promieniowania radioaktywnego. Kwarc dymny poddany ogrzewaniu ulega odbarwieniu; przy umiejętnym ogrzewaniu może przybrać żółtą barwę cytrynu. Barwa: brązowa do niemal czarnej, lub ciemnoszara.
Kwarc różowy - Odmiana kwarcu o zabarwieniu bladoróżowym, głęboko-różowym i różowoczerwonym. Zabarwienie powoduje obecność manganu lub tytanu.. Wiele okazów wykazuje zjawisko asteryzmu (kwarc gwiaździsty) dzięki obecności rutylu, a także zjawisko opalescencji oraz efekt kociego oka.
Labradoryt - minerał z gromady krzemianów. Oprócz krzemu zawiera glin, sód i wapń. Nazwa pochodzi od półwyspu Labrador, gdzie występuje w znacznych ilościach. Opisany i nazwany w 1780 r. Barwa: bezbarwna, biała, szara, zielona. Stosuje się wobec niego szlif kaboszonowy i fasetowy. Najczęściej spotykane okazy dochodzą do 20 ct. Najcenniejszy materiał jubilerski stanowią labradory fińskie.
Lapis Lazuli - minerał występujący w postaci skały, której głównym składnikiem jest lazuryt. Kolor błękitny. Stosowany do: pierścionków, naszyjników, drobnych rzeźb, przedmiotów artystycznych. Kamień wrażliwy na nacisk, temperaturę, kwasy, mydło. Pierścionki z tym kamieniem trzeba zdejmować do prac domowych. W przeszłości był stosowany jako materiał ozdobny już w okresie prehistorycznym. Ceniony w starożytnym Egipcie, Sumerze, Babilonii i Asyrii. Wykorzystywany do ozdoby przedmiotów kultu, biżuterii, instrumentów muzycznych, W średniowieczu - jako barwnik do uzyskania ultramaryny. Występuje głównie w Afganistanie, Rosji, Chile i USA.
Obsydian (Izofir) - minerał złożony niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego, stanowiący naturalne szkło powstałe w wyniku stygnięcia lawy. Głównymi składnikami są krzemionka oraz związki alkaliczne. Minerał bardzo wcześnie rozpoznany (w IV w p.n.e.) i wykorzystywany. Charakteryzujący się bardzo ostrymi i twardymi krawędziami, był chętnie używany w różnych kulturach epoki kamienia. Pierwsze narzędzia obsydianowe były produkowane już w najstarszej ludzkiej kulturze paleolitu dolnego. W Mezopotamii wyrabiano z niego narzędzia, broń, rzeźby, ozdoby. Był popularny i ceniony przez Azteków i Majów – rytualne noże, groty strzał, zwierciadła. Barwa: brunatna, ciemnoszara, czarna, niekiedy: oliwkowa, pomarańczowa, czerwona, złocista, niebieska - zależy od obecności różnych składników. Czysty obsydian, bez domieszek innych minerałów jest czarny. Używany jako kamień dekoracyjny, ozdobny i jubilerski. Popularny surowiec rzeźbiarski.
Oliwin - grupa minerałów zaliczana do krzemianów (głównie magnezu, żelaza oraz manganu, a rzadziej niklu). Mają zazwyczaj barwę zieloną w odcieniach, ale też brązową, czarną a wyjątkowo są białe lub bezbarwne. Popularną odmiana oliwinu jest peridot (często nazywany chryzolitem). Znany jest również forsteryt i fajalit.
Piryt - minerał, zwany również iskrzykiem stanowiący siarczek żelaza. Nazwa pochodzi od gr. pyr → ogień oraz pyrites → iskrzący, gdyż minerał ten iskrzy się pod wpływem uderzeń krzesiwa (krzemienia, twardego metalu).Często zawiera domieszki złota, srebra i miedzi. Posiada mosiężną lub złocisto-żółtą barwę oraz silny metaliczny połysk. Często mylony ze złotem, z uwagi na powierzchowne podobieństwo, nazywany jest złotem głupców. Często zawiera domieszki niklu, kobaltu, cynku, srebra, złota, miedzi. Pod wpływem tlenu i wilgoci atmosferycznej, ulega szybkiemu powierzchniowemu wietrzeniu, utleniając się do tlenków i wodorotlenków żelaza (np. limonit) oraz siarczanów żelaza (korozja atmosferyczna). Nawet dotknięcie palcem ścian kryształu pirytu może skutkować pojawieniem rdzy na jego powierzchni w ciągu kilku dni, ze względu na działanie naturalnej wilgoci skóry.
Rodonit - minerał z grupy krzemianów. Należy do minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych regionach Ziemi (głównie: Rosja, Ukraina, Australia, Japonia, Meksyk) Nazwa pochodzi od ( rhodon gr.→róża) - aluzja do barwy minerału. Ma zwykle na podstawowym czerwonym tle, czarne, dendryczne wrostki tlenku manganu. Używany głównie do wyrobu drobnych przedmiotów, waz, wisiorków i naszyjników. Służy również jako kamień dekoracyjny, czego przykładem są okładziny stacji metra w Moskwie. Rodonit jest kruchy i przezroczysty. Czasami zawiera niewielkie ilości żelaza, magnezu, cyny.
Sodalit (kamień niebieski) - minerał z gromady krzemianów, zaliczany do skaleniowców. Pod względem chemicznym stanowi glinokrzemian sodu. Należy do minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi (USA, Brazylia, Birma, Indie, Kanada). Nazwa pochodzi od słowa „soda”, nawiązującego do sodu, ważnego składnika tego minerału oraz gr. lithos → kamień, skała. Barwa: różne odcienie niebieskości, szary, brązowy, żółtawy, bywa bezbarwny. Jest kruchy, nieprzezroczysty, z widocznymi i nieregularnymi żyłkami i plamami. Wystawiony na działanie światła blednie i staje się biały lub bezbarwny.