Perły tworzą się w małżach słonowodnych, niektórych małżach słodkowodnych, sporadycznie również w ślimakach. Zbudowane są z tej samej substancji, co wewnętrzna strona muszli zwana masą perłową), której głównymi składnikami są węglan wapnia i rogowata substancja białkowa zwana konchioliną, spajająca mikrokryształy skupione koncentrycznie wokół jądra. Perły powstają najczęściej w wyniku reakcji organizmu na drobiny, które z zewnątrz przedostało się do muszli.
Już w XIII wieku, w Chinach odkryto, że perły można hodować, umieszczając w muszli ciało obce np. ziarenko piasku. Małż broni się, odkładając wokół niego kolejne cieniutkie warstwy masy perłowej, którą wyścielona jest od wewnątrz muszla. Po kilku latach powstaje drogocenna lśniąca perła. Produkcją pereł hodowlanych na dużą skalę zajęli się Japończycy na przełomie XIX i XX wieku.
Miejscami występowania pereł są: Zatoka Perska, w szczególności wybrzeża wysp Bahrajn, Zatoka Mannar, wybrzeża Morza Czerwonego, Madagaskaru, Birmy, Filipin, Haiti, Florydy, Meksyku, Panamy i Japonii Perły należą do najwartościowszych kamieni szlachetnych. Służą człowiekowi do ozdoby już od 6000 lat. Egzemplarze kuliste o pięknym połysku są bardzo cenione w jubilerstwie, chociaż przypisywano im również ogromną moc leczniczą. Uważano, że sproszkowane perły leczą wiele dolegliwości, np. serca i układu krążenia. Perła rozpuszczona w soku z cytryny lub z mlekiem uchodziła za skuteczny środek przeciwko zaburzeniom psychicznym. Były wykorzystywane do robienia lekarstw oraz magicznych napojów. Naukowcy uważają, że były one wytworem do różnych magicznych eliksirów, używanych przez czarodziejów. Do najsłynniejszych pereł na świecie należą:
- Klejnot Canninga, mający formę wisiorka o wysokości 1,5 cm przedstawiającego trytona, którego tors stanowi perła o nieregularnym kształcie.
- Korona Rudolfa II – wykonana na początku XVII wieku ma obręcz ze złota, z gęsto osadzonymi drogimi kamieniami i sznurami pereł.
- Perła palatynacka przechowywana w Muzeum w Monachium, częściowo biała, częściowo zaś zupełnie czarna
Za największą znaną perłę na świecie uważa się tzw. perłę Hope'a (od nazwiska jej właściciela), która posiada 5 cm długości i waży 90,8 g. Przechowywana jest w Muzeum w Londynie.
Ponieważ konchiolina jest substancją organiczną, nie jest trwała i podlega normalnym procesom starzenia. Łatwo podlega rozkładowi, pod wpływem wilgoci pęcznieje, w suchym zaś środowisku ulega wysychaniu, kruszeje i rozpada się.
Gwarancja na określoną długość życia perły nie jest możliwa; szacunki podają średnio 100 – 150 lat. Jednak istnieją kilkusetletnie perły, które prezentują się doskonale. Perły mające wiele lat ciemnieją, przybierając barwę stalowoszarą. Próby przywrócenia barwy za pomocą naświetlania nie dały żadnych rezultatów. Perły znajdowane w starych grobowcach rozpadały się przy dotknięciu, nieraz pozostawał po nich ślad w postaci brunatnego proszku. Niemniej regularna kontrola i pielęgnacja w specjalistycznym zakładzie może przedłużyć czas ich życia.
Perła towarzyszyła zawsze wielkiej miłości i wielkim kochankom. Ponoć Kleopatra, która była wielką ich wielbicielką, dodawała perły nawet do wina Marka Antoniusza. Perła zawsze była synonimem wyjątkowości i piękna, zaś zawód poławiacza pereł, kojarzył się z niebezpieczną i żmudną pracą, co uwiecznił w swej operze „Poławiacze pereł” George Bizet.
Delikatne naszyjniki z pereł nosili wielcy rycerze średniowiecza jako ochronę przed jakimkolwiek uszczerbkiem. W okresie renesansu perła była synonimem dostatku i powodzenia a nawet przepychu. Z Europy moda na perły przeszła do Ameryki gdzie w wieku XVII, w pewnym momencie powstała realna groźba wyginięcia perłopławów. Jednak prawdziwą furorę zaczęły robić perły po 1916 roku, kiedy to francuski jubiler Jacques Cartier w nowojorskim sklepie przy Fifth Avenue sprzedał pierwsze swoje dwa naszyjniki z pereł.
Powrót